Midden in de nacht wakker worden omdat je moet plassen is voor veel mensen herkenbaar. Je lag net diep te slapen en ineens moet je eruit. Dat voelt vervelend en verstoort je rust. Vaak wordt gedacht dat het simpelweg komt door een volle blaas. Toch kan nachtelijk plassen meerdere oorzaken hebben.
Nachtelijk plassen komt vaak voor
Volgens uroloog Jamie Drossaerts staat meer dan de helft van de mannen en vrouwen boven de zestig ’s nachts op om te plassen. De medische term hiervoor is nycturie. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer veertig procent van alle volwassenen minimaal één keer per nacht plast.
Dit probleem neemt toe met de leeftijd. Bij jongere mensen komt het minder vaak voor. Naarmate je ouder wordt, verandert het lichaam. Dat heeft invloed op de blaas en de urineproductie.
Vrouwen hebben tot de middelbare leeftijd iets vaker last van nycturie dan mannen. Daarna verandert dit beeld. Bij mannen stijgt het aantal nachtelijke toiletbezoeken sneller. Dat komt vaak door prostaatvergroting.
Op latere leeftijd hebben mannen daardoor weer vaker last dan vrouwen. Het is dus een probleem dat iedereen kan treffen, maar niet bij iedereen dezelfde oorzaak heeft.
De rol van blaas en leefstijl
Bekkenfysiotherapeut Fleur Segeren legt uit dat meerdere factoren meespelen. Het gaat niet alleen om de blaas zelf. Ook het blaasvolume, de hoeveelheid urine die ’s nachts wordt aangemaakt en het drinkgedrag zijn belangrijk.
Wat je drinkt speelt eveneens een rol. Cafeïne, alcohol en koolzuurhoudende dranken prikkelen de blaas. Dat kan de aandrang vergroten. Ook hoe vaak je overdag plast, heeft invloed op de nacht.
Sommige mensen hebben de gewoonte om altijd voor het slapengaan te plassen. Dat lijkt logisch, maar kan juist averechts werken. De blaas leert daardoor sneller aandrang geven, ook als dat niet nodig is.
Volgens Drossaerts is het belangrijk om niet uit gewoonte te plassen. Dat geldt vooral voor vrouwen. Probeer de blaas niet onnodig te legen, ook niet bij elk moment van wakker worden.
Aanpasbare oorzaken van nycturie
Er zijn verschillende factoren die je zelf kunt beïnvloeden. Kou kan de blaas prikkelen. Stress zorgt soms voor een gespannen blaas. Dit wordt ook wel een stressblaas genoemd.
Ook te weinig drinken kan problemen geven. Dat klinkt tegenstrijdig, maar geconcentreerde urine irriteert de blaaswand. Hierdoor ontstaat sneller aandrang, ook ’s nachts.
Segeren adviseert volwassenen om dagelijks anderhalf tot twee liter water te drinken. Verdeel dit over de ochtend en vroege middag. Drink in de avond liever minder.
Dranken die de blaas prikkelen kun je beperken tot maximaal twee per dag. Combineer ze bij voorkeur met water. Ook zout eten of een zware maaltijd laat op de avond kan invloed hebben.
Goed leegplassen en ontspannen
Experts adviseren om elke twee tot drie uur naar het toilet te gaan. Neem daarbij de tijd. Het is belangrijk om de blaas volledig te legen. Dat lukt beter wanneer je ontspannen bent.
Drossaerts legt uit dat ontspanning van de bekkenbodem en sluitspier helpt. Hierdoor kan de blaas beter samentrekken. Dat zorgt voor een vollediger leeg gevoel.
Hoe beter je leeg plast, hoe minder snel je opnieuw aandrang krijgt. Dat geldt zowel overdag als ’s nachts.
Segeren benadrukt het belang van ademhaling. Een rustige buikademhaling helpt om de bekkenbodem te ontspannen. Dat vermindert de gevoeligheid van de blaaswand.
Meer ontspanning zorgt vaak voor minder aandrang. Lukt dat niet zelfstandig, dan kan begeleiding door een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut helpen.
Ademhaling en slaapkwaliteit
Ook ademhaling tijdens de slaap speelt een rol. Volgens Drossaerts hangen mondademhaling en slaapstoornissen samen met nachtelijk plassen. Snurken en slaapapneu kunnen hormonale veranderingen veroorzaken.
Die veranderingen stimuleren de nieren om meer urine aan te maken. Daardoor moet je ’s nachts vaker plassen.
Slaapexpert Floris Wouterson benadrukt het belang van neusademhaling. Tijdens neusademhaling komt stikstof het lichaam binnen. Dat verlaagt de bloeddruk en ontspant de blaas.
Volgens Wouterson zorgt spanning juist voor meer aandrang. Hoe meer prikkels, hoe gespannener het lichaam wordt. Dat vergroot de kans dat je wakker wordt.
Bij mondademhaling raakt het lichaam uit balans. De bloeddruk stijgt en de ademhaling blijft oppervlakkig. Het lichaam komt in een soort waakstand.
De nieren gaan harder werken. Daardoor produceer je meer urine. Je wordt wakker omdat je brein denkt dat actie nodig is. Niet omdat de blaas echt vol was.
Mondtape als hulpmiddel
Wouterson noemt mondtape als mogelijke oplossing. Dit helpt mensen om ’s nachts door de neus te ademen. Volgens hem ervaren veel mensen hierdoor minder aandrang.
Hij waarschuwt wel om voorzichtig te zijn. Gebruik alleen speciaal chirurgisch tape. Begin eventueel overdag om eraan te wennen.
Het doel is ontspanning tijdens de slaap. Een ontspannen lichaam produceert minder urine. Daardoor slaap je langer door.
Wanneer er meer aan de hand kan zijn
Plas je meer dan drie keer per nacht, dan kan er iets anders spelen. Segeren wijst op mogelijke medische oorzaken. Een daarvan is hartfalen.
Bij hartfalen heeft het hart overdag moeite met het afvoeren van vocht. Het lichaam houdt dat vocht vast. In rust, zoals ’s nachts, wordt dit alsnog afgevoerd.
Dat leidt tot veel urineproductie in de nacht. Dit signaal moet serieus worden genomen. In dat geval is contact met de huisarts belangrijk.
Bekkenfysiotherapeuten kunnen hierbij helpen door tijdig door te verwijzen. Zo kan onderliggende problematiek sneller worden opgespoord.
Nachtelijk plassen is dus niet altijd onschuldig. Vaak kun je zelf al veel verbeteren. Maar soms is medische hulp nodig.
Door goed te kijken naar leefstijl, ademhaling en ontspanning, kun je de nachtrust vaak verbeteren. En beter slapen betekent meer energie overdag.
Bron: De Telegraaf
