Er is goed nieuws voor mensen die binnenkort zestig worden. Vanaf 2027 krijgen zij automatisch een uitnodiging voor een vaccinatie tegen gordelroos. Toch krijgt niet iedereen van zestig jaar deze prik gratis. Dat roept vragen op.
Gordelroos komt vaker voor dan veel mensen denken. Ongeveer één op de vier Nederlanders krijgt er ooit mee te maken. De ziekte gaat vaak gepaard met pijnlijke huiduitslag. Veel mensen omschrijven de pijn als brandend en stekend.
Er is inmiddels een vaccin dat goed beschermt tegen gordelroos. Alleen is deze prik niet goedkoop. Daarom is het positief dat een deel van de bevolking hem straks gratis kan krijgen.
Wat is gordelroos?
Gordelroos wordt veroorzaakt door het varicella-zostervirus. Dat is hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt bij kinderen. Wie als kind waterpokken heeft gehad, draagt het virus levenslang bij zich.
Na herstel van waterpokken blijft het virus in het lichaam aanwezig. Het verstopt zich in zenuwknopen en kan daar jarenlang blijven sluimeren. Soms wordt het pas tientallen jaren later weer actief.
Wanneer het virus opnieuw actief wordt, ontstaat gordelroos. Vaak begint het met jeuk, tintelingen of een branderig gevoel. Daarna verschijnen rode plekken en kleine blaasjes op de huid.
De uitslag zit vaak rond de buik of taille. Dat verklaart de naam gordelroos. Het lijkt alsof er een gordel om het lichaam zit. Toch kan het ook op andere plekken ontstaan, zoals het gezicht of de rug.
In de meeste gevallen is gordelroos niet levensbedreigend. Wel kan het erg pijnlijk zijn. Sommige mensen houden langdurige zenuwpijn, zelfs nadat de huid is genezen.
Elk jaar belanden in Nederland ongeveer 375 mensen in het ziekenhuis door gordelroos. Meestal gaat het om mensen van vijftig jaar of ouder. Dat laat zien dat leeftijd een rol speelt.
Meer risico bij het ouder worden
Naarmate je ouder wordt, verandert je afweersysteem. Het wordt minder krachtig dan in je jonge jaren. Daardoor krijgt het virus meer kans om opnieuw actief te worden.
Vanaf ongeveer je vijftigste neemt het risico toe. Dat betekent niet dat jongere mensen geen gordelroos kunnen krijgen. Maar bij ouderen komt het vaker voor.
Mensen met een verminderde weerstand lopen extra risico. Denk aan mensen die kankerbehandelingen krijgen. Of mensen met auto-immuunziekten of medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken.
Toch kan gordelroos ook bij fitte mensen ontstaan. Je hoeft niet ziek te zijn om het te krijgen. Dat maakt het soms onverwacht en schrikbarend.
Omdat de kans op complicaties stijgt met de leeftijd, wordt preventie belangrijker. Daar komt het vaccin in beeld.
Het vaccin tegen gordelroos
Het vaccin tegen gordelroos bestaat al langer. In Nederland is het sinds enkele jaren beschikbaar. Het maakt echter geen deel uit van het Rijksvaccinatieprogramma.
Dat betekent dat mensen de prik zelf moeten regelen en betalen. Voor volledige bescherming zijn twee prikken nodig. Tussen die prikken zit enkele maanden tijd.
De kosten voor beide vaccinaties samen liggen rond de 350 euro. Dat bedrag is voor veel mensen een drempel. Daarom werd het vaccin niet eerder breed aangeboden.
De overheid heeft nu besloten om daar verandering in te brengen. Vanaf 2027 start een landelijk programma voor mensen die zestig worden.
Iedereen die in dat jaar zestig wordt, krijgt automatisch een uitnodiging. Zij kunnen het vaccin dan gratis ontvangen. Daarmee wil de overheid ernstige ziektegevallen voorkomen.
Waarom alleen zestigjarigen?
Niet alle zestigplussers komen meteen in aanmerking. Alleen mensen die in 2027 precies zestig worden, krijgen een uitnodiging. Oudere groepen vallen voorlopig buiten het programma.
De reden is deels financieel. In Nederland zijn meer dan vijf miljoen mensen ouder dan zestig jaar. Het zou erg kostbaar zijn om iedereen tegelijk te vaccineren.
Daarom is gekozen voor een gefaseerde aanpak. Het programma start bij mensen die net zestig zijn geworden. Zo kan het stap voor stap worden uitgerold.
Het risico op gordelroos neemt toe met de leeftijd. Tegelijk werkt het vaccin het beste wanneer het op tijd wordt gegeven. Door bij zestig te beginnen, probeert men een goede balans te vinden.
Het ministerie van Volksgezondheid stelt vanaf 2027 jaarlijks 47 miljoen euro beschikbaar. Vanaf 2030 stijgt dat bedrag naar 53 miljoen euro per jaar. De financiering loopt door tot en met 2039.
Met dit budget kunnen naar verwachting minimaal 150.000 mensen per jaar worden gevaccineerd. Dat is een aanzienlijk aantal, maar niet genoeg voor alle ouderen tegelijk.
Wat kun je zelf doen
Val je niet binnen de doelgroep, dan kun je alsnog kiezen voor vaccinatie. Je kunt hiervoor terecht bij de huisarts of bij de GGD. De kosten zijn dan wel voor eigen rekening.
Het is verstandig om met je huisarts te overleggen. Zeker als je een verminderde weerstand hebt of twijfelt over je risico. Samen kun je afwegen of de vaccinatie zinvol is.
Voor goede bescherming zijn twee prikken nodig. Tussen de eerste en tweede prik zit meestal enkele maanden. Pas daarna ben je optimaal beschermd.
Gordelroos kan veel pijn veroorzaken en je dagelijks leven beïnvloeden. Preventie kan helpen om dat te voorkomen. Toch blijft de keuze persoonlijk.
Met het nieuwe programma zet de overheid een stap richting bredere bescherming. Niet iedereen profiteert meteen, maar het is een begin.
Voor mensen die zestig worden in 2027 betekent het in elk geval een extra uitnodiging. Een uitnodiging die kan helpen om een pijnlijke ziekte te voorkomen. Dat is voor velen een geruststellende gedachte.
Bron: Margriet
